SYNOPSIS BIJ "DE ATLANTICA-KRONIEK"
door Gust Van Brussel
Gust Van Brussel.  DE ATLANTICA-KRONIEK.  Een literair
science-fictionverhaal.  NetBooks nummer 12 - uitgave:  Het Prieeltje Online
Diest  2002.

Ons medelid Gust Van Brussel publiceerde onlangs bij ons collectief een monumentaal
science-fictionverhaal onder de titel DE ATLANTCA-KRONIEK.  Dat dit werk zowel
vormtechnisch als inhoudelijk een merkwaardig oeuvre is moge blijken bij de lectuur ervan.  
De auteur zelf heeft tot goed begrip van deze story een "synopsis" opgesteld om zijn werk te
situeren en te analyseren met de bedoeling de aandachtige lezer wegwijs te maken in dit
gigantisch en complex verhaal.    


VOORAF

Zelden komt in het Nederlands taalgebied een werk voor dat een globale
toekomstvisie brengt.  Je vindt wel boekjes die als plot een space opera nemen,
evenwel raken zij zelden, op enkele uitzonderingen na, uit de sfeer van de
vulgaire literatuur, goed voor de krantenkiosk.  Voor Scifi halen velen de neus op,
terwijl dit genre toch op wereldniveau schitterende boeken en verfilmingen
daarvan telt.  Ik denk aan een Joe Haldeman of een Raymond F. Jones onder meer.

Zelf zie ik niet zo graag de term SF op mijn werk kleven, veeleer opteer ik voor
de omschrijving fantastische literatuur omdat deze vorm van letterkunde oeroud
is.  Is The Brave New World iets totaal nieuws?  Waar blijf je dan met het
Utopia van Thomas More?

Men kan de lezer niet uitsluitend meer bevoorraden met leesvoer dat te maken
heeft met lotgevallen van onze medemens in een standaardwereld.  De opleiding
van de nieuwe generatie is veel meer gericht op het uitbouwen van toekomst dan
op het bestendigen van het heden.  In ieder wetenschappelijke discipline zit een
futuristische aanpak, zoals voor iedere job een opleidingsproces ingebouwd
wordt.  De mens zonder beredeneerde toekomstvisie sterft uit.   Het aantal
hoogtechnisch geschoolden neemt toe in alle takken van onze bedrijvigheden.  
Sinds de vrouw een pertinent actieve rol speelt in de samenleving neemt de curve
exponentieel toe.  De maatschappij van Mickey Mouse en het aspirientje ligt
reeds ver achter ons.

DE ATLANTICA KRONIEK

Mijn betrachting was een boek te schrijven waarin ik een toekomstvisie uitbouw.  
Uiteraard gaat het om een optie.  Voor deze toekomstvisie koos ik een welbepaald
perspectief dat ik stelselmatig uitvergrootte.
Het gekozen thema is: hoe zou een totaal nieuwe maatschappij tot stand kunnen
komen waarin de vrouw een dominante rol speelt?
Hoe schrijf je dit neer ?  Ik opteerde voor de afstandelijke stijl (ondermeer ook
de u-vorm) en gebruikte hiervoor een verteller.  In dit geval een historicus uit
het verre verleden of uit de verre toekomst, de keuze blijft open.  Dorian Zè is
naar een afgelegen planeet verbannen omwille van zijn geschillen met de
heersende kaste.  Hij vertelt hoe hij grondig van mening verschilt met de
gangbare geschiedkundige versie en een geschiedenisstudie op basis van
feitenmateriaal voorstaat, terwijl de staatshistorici heldenverering verkiezen
omwille van de positieve en opvoedende invloed daarvan op de bevolking.
Om zijn stelling te staven onderzoekt hij de geschiedenis van de Atlantica, het
ontzaggelijke ruimteschip waarmee een grote groep mensen de aarde ontvlucht
zijn op het moment van haar totale vernietiging.  Hij doet daarbij beroep op de
archieven waarvan er vele vervuild en vergeten te vinden zijn op Fluori.
Als historicus onderzoekt hij een voor een deze archiefstukken en deelt zijn
studie in folio's op.  Ik gebruik deze vorm in de plaats van hoofdstukken omdat
dit dichter bij de geest van deze zonderling aanleunt. (Indien het lezen daardoor
erg bemoeilijkt wordt moet dan maar naar de klassieke indeling teruggegrepen
worden, wat me zou spijten.)

De oudste geschriften die hij vond in Porfiron de ruïnestad op Fluori vertellen
eerst en vooral de vernietiging van Terra.  De tweespalt tussen de twee
dominerende continenten, de Atlantische Alliantie en de Pacific Union is daar de
oorzaak van.  Zij hebben na vele oorlogen getracht een nieuw tijdperk in te luiden
door middel van het oprichten van een Planetaire Confederatie met mondiale
aspiraties.  Maar ook deze Conferentie spat uit elkaar.

Beide continenten leveren sinds lang een technologische strijd op gebied van
bewapening.  Een fase daarvan is de wedloop naar het bouwen van een artificiële
planeet.  De Atlantische Alliantie is daarbij haar rivaal voor en heeft de
Atlantica gebouwd.

Precies gedurende de maidentrip van dit gigantisch ruimteschip, bevolkt voor de
gelegenheid met het puik van de Atlantische Alliantie, is de hel losgebroken op
Terra.  Het schip vlucht en van dat ogenblik af is het aan zijn lot overgelaten in
de ruimte.  De ontreddering slaat toe op de Atlantica.  De Commandant BILL
GRANTER slaagt erin de Atlantica in een baan om een meteoor te brengen
waaraan hij de naam Prometheus 1 geeft.  Deze meteoor brengt hun niet enkel
stabiliteit, evenwel ook heel wat levensnoodzakelijke exploitatiemogelijkheden.
Wat nu ?  Eens de rust teruggekeerd is het kernprobleem hoe overleven en het
menselijk ras in de toekomst bestendigen.  Hoe een nieuwe maatschappij opbouwen
?  Na een lange periode van aarzelingen en discussies, komen meer en meer de
vertegenwoordigers van de Vrouwenbewegingen aan bod.  Zij zullen hun macht
opdringen en een nieuwe maatschappelijke orde met eigen rollenspelen opbouwen.
Hierbij treedt FRIA GOZEN, een charismatische leidster op de voorgrond.  Zij
zal haar ideeën doen aanvaarden tegen de mannelijke bevolking in, die met een
schuldgevoel ten overstaan van de catastrofe op Terra opgezadeld wordt.  Haar
enige tegenspeler is de zwakke filosoof ORGA FALLAN.  Fria Gozen brengt de
bevolking ertoe DE EED VAN DE ATLANTICA te zweren waardoor de macht
van de vrouwen op de Atlantica bevestigd wordt.  De vrouwen behoren van dan af
tot de Friabevolkingsgroep en de mannen tot de Orgagroep.  De Orgas deelt zij
op hun beurt op in Sakarits, de hoogtechnische mannen en de laagtechnische
geschoolden die de naam Orga behouden. Hun taken zijn gericht op de problemen
van de Atlantica zelf en op het exploreren van Prometheus 1.  Terwijl de Frias de
maatschappelijke orde, het voortbrengen van de quota aan mensen en
opleidingstaken op zich nemen.

Fria Gozen benoemt zichzelf Pannaia voor het leven, dit is "zij die over allen
regeert", terwijl de haar opvolgende Pannaias voor een periode van vier jaar
benoemd worden.  Zij legt de grondslag van de nieuwe samenleving door de
rolverdeling vast te leggen, de demografische structuur, de sociale maatschappij
en de economische maatschappij.  Vanzelfsprekend is haar werk interessant omdat
het om een gesloten gemeenschap gaat met op weinig na constante gegevens.
Een lange periode van rust treedt in.

Na deze proloog door Dorian Zè De eerste Gebeurtenissen genoemd, brengt hij
ons vierendertig ambtstermijnen van Pannaias verder bij de inhoud van de
Jongere Archieven.  De Atlantica is volwaardig geëvolueerd, de Atlanten zijn
erin gelukt Prometheus 1 en de omliggende Promethoïden te exploiteren, toch
wordt het sociëteitsmodel van de grote Fria Gozen meer en meer aangetast.  Er
heerst een algemene malaise op de Atlantica.  De heersende PANNAIA  ROBUR
heeft een belangrijke opening naar Sakarits gemaakt en staat hen vele concessies
toe strijdig met de Eed van de Atlanten.  Tussen de Opperkoepel waar de Pannaia
heerst en haar Onderkoepel heerst rivaliteit.  De Orgabevolking, vaak in conflict
met de Sakarits, zaait onrust.
TAKA RANA de leidster van de Ethico belast met de Ethische controle van de
samenleving stelt zich resoluut op tegen het verval en komt in open conflict met
de Pannaia Robur.  De Pannaiaverkiezing dient zich aan wat de strijd verscherpt.
Taka Rana is een Einzelganger die over een grote macht beschikt, terwijl Robur
kan rekenen op de steun van de machtige Frias, onder meer van LIN
GRAMMANDER hoofd van de Friaanse Genetische Diensten en PERMIA hoofd
van de Elitaire Administratie School.

Verscheidene gebeurtenissen bepalen het verdere verloop.
Er hebben zich CENAKELS gevormd waarin topambtenaressen religieus en
sexueel gekleurde riten ontwikkelen.
De opstandige beweging van de Orgas neemt toe.
De DAREN GROEP, bestaande uit Sakarits PER en zijn zonen KAR, HAN en
LABRA zullen een revolutionaire uitvinding in de Opperkoepel demonstreren
tegen alle geplogenheden en voorzieningen van de Eed in dank zij de nieuwe
politiek van Robur.
Taka Rana ontdekt gecodeerde gegevens in verslagen van Sakarits.  Onder meer
een aantal Terraanse woorden als mythe, een sleutelwoord volgens haar dat nog
uit de oude Terraanse culturen voorkomt.  Zij gelooft een geheime actie en greep
naar de macht van de Sakarits op het spoor te zijn.
Wanneer de voorstelling van het Daren Project moet doorgaan ontstaat er
spontaan een oproer.  De Orgas zijn onder druk van een jongerengroepering, de
OJOS in openlijk conflict met de macht gekomen.  De toestand ontaardt volledig.
Pannaia Robur zet haar robots in om de toestand onder controle te krijgen.
Zij verliest deze echter omdat Taka Rana de macht grijpt.
Labra Daren is verdwenen.  Han Daren wordt gevangen genomen.  Taka Rana
belooft een grondige uitzuivering.  Deze blijkt vooral tegen haar rivalen en hun
aanhangers gericht.
Na de onrust komt de angst.
Een groep Sakarits tracht onder leiding van Vluchtcommandant KARADEK een
actie op touw te zetten.
Twee vragen blijven voor hen onopgelost.  Hoe komen de Orgas aan de oermythen
die de Sakarits als hun sacraal domein beschouwen?  Waarom verbergen de
Friaanse Genetische Diensten hun mislukkingen en zijn in dat verband de Frias
onderhevig aan een ongekende epidemie ?
De figuur van Per Daren komt in die situatie op de voorgrond.  Hij houdt
trouwens contact met zijn verdwenen zoon Labra die in het verzet is gegaan
samen met de leider van de OJOS.
Ondertussen heeft het toneel zich verplaatst naar Prometheus 1.  De hoofdstad
Kephalis heeft zich ontwikkeld tot een merkwaardig centrum dat de cultuur het
samenlevingsmodel van de Atlantica achter zich laat.  Naar deze agglomeratie
worden de uitgezuiverde Frias afgevoerd om in desintegratieovens terecht te
komen.  Wanneer deze grootscheepse actie een aanvang neemt veroorzaakt dit
een enorme verwarring ter plekke.  Terwijl Commandant Karadek de macht
verovert zal Labra met enkele volgelingen vertrekken naar de Nimbus met een
door hem ontworpen toestel.  De Nimbus is een plaats in de kosmos waar een
idyllische wereld hem wacht, zo leren de mythen van Sakarits.

De Vluchtcommandant KARADEK, een man zonder scrupules, brengt met harde
hand de Atlantica tot rust.  Hij zal zijn ruimteschip in een baan buiten
Prometheus 1 naar een nieuwe ankerplaats brengen.  Ondanks de beproevingen van
de zware tocht voert hij de Atlantica veilig naar een planeet die hij Tarmaddon
noemt.  Van hieruit zal zich een nieuwe beschaving ontwikkelen.

Een synopsis is als het tonen van een geraamte terwijl je het over de mens zelf
hebt.
Onmogelijk te vertellen, zonder weer bladzijden vol te schrijven, hoe de hele
complexiteit van die gesloten gemeenschap der Atlanten tot stand komt.  
Nochtans is het ontwerpen van die structuur een belangrijk gedeelte van het
werk.  Een poging om een nieuw Atlantis te creëren.  Evenmin kan ik uitweiden
over de wijze waarop de vrouwen naar riten evolueren en de mannen naar mythen.  
Ook is het mij onmogelijk in het kort de uitzuivering der Frias te beschrijven die
de trieste dagen van de Franse Revolutie oproept.  Hoe de vraag ontstaat en
beantwoord wordt of de ontwikkeling van de mens verloopt langs de robot om of
langs de gerobotiseerde mens.  Of hoe en waarom de afgepaalde
wetenschappelijke terreinen van de Sakarits in de gereserveerde terreinen van
de Frias zullen dringen.  (Zullen de vrouwen zich dan toch met meer inzet naar de
exacte wetenschappen moeten richten ?)  Wat met clonen ?   Wat met in
laboratoria gekweekte items aangepast aan hun functie op de Atlantica?  Het
opduiken van gevoelens in een wereld waarin alles van intelligentie verwacht
wordt.  Niets daarvan kan ik in deze synopsis weergeven.

Een Nederlands auteur schreef me na lezing van het typoscript:

...ik kan je meedelen dat het een echte Van Brussel geworden is.  Je bent weer op
kosmische schaal aan het filosoferen over het lot van de mens.  Je rukt hem los
van zijn wortels en sluit hem op in een afgesloten wereld van metaal.  Dat werpt
hem terug op zijn primaire drijfveer, het verschil tussen seksen. Losgerukt van
zijn bakermat, van de mythen en archetypen, zonder houvast aan zijn natuurlijke
ontwikkeling en de gevoelens die daarmee zijn verbonden, moet dat natuurlijk tot
waanzin leiden, een waanzin die wordt vergroot door zijn al even natuurlijke
machtswellust.  En de natuurlijk steeds dodelijker middelen in zijn handen.  Een
thematiek die wellicht eeuwig zal blijven en die op vele manieren verteld kan
worden.  Je hebt gekozen voor de historische kroniek en de roman opgedeeld in
folio's.  Daarmee maak je het jezelf moeilijk.  Ik denk dat je daarmee de
afstandelijkheid wilde creëren en de vertelling op een hoger plan wilde plaatsen,
net als Olaf Stapledon deed, een klassieker die je wellicht kent.  Daarmee wijk je
af van de succesformule die de grote uitgeverijen nastreven, die formule waarin
de personages en hun wederwaardigheden centraal staan.
...Zullen wij mensen, in onze fysieke aanwezigheid in de kosmos, altijd
onderworpen zijn aan de gevolgen van onze biologische wortels ?  Zullen wij,
hoezeer we ook veranderen, altijd de speelbal blijven van onze gevoelens, van de
politiek en van het machtsstreven dat in ons geprogrammeerd is ?  Zal de afstand
tussen mensen onderling nooit overbrugd kunnen worden dan met een ongrijpbaar,
verwarrend en machteloos gevoel, zelfs in de relatie tussen vader en zoon, die
wellicht de nauwst denkbare is ?  En is er echt een uitweg, ergens in de Nimbus ?

Zo zie je dat wat men soms lichtvaardig niet commercieel geschrijf noemt, erg
veel kan losmaken bij een lezer.  Het volstaat hem de kans tot lezen te geven.  Die
kans geven is welbegrepen commercie.

Bij Het Prieelte Online ligt die kans te grijpen door te surfen naar
www.hetprieeltje.net, klikken op subrubriek Netbooks onder nummer 12.


terug naar boven               
© 2002/ 2004 't Prieeltje Online. Disclaimer. Webdesign: Henri Thijs.   't (muzen-)Koeriertje , Het Oog van de Roos en Het Prieeltje
Online zijn trademarks van  Het Prieeltje v.z.w., Demerstraat 32 bus 7, 3290 Diest. (België).  Tel. 0032477794783.  Deze site kan
best worden bekeken met en werd speciaal geconcipieerd voor  de standaardschermresolutie van 800 x 600.