| Copyright © 2002/ 2004: Het Prieeltje Online. All rights reserved. Webdesign: Henri Thijs. Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. 't (muzen-)Koeriertje, Het Oog van de Roos en Het Prieeltje Online zijn trademarks van Het Prieeltje v.z.w., Demerstraat 32 bus 7, 3290 Diest. (België). Tel. 013/33.55.16. Deze site kan best worden bekeken met en werd speciaal geconcipieerd voor de standaardschermresolutie van 800 x 600. |
"EEN HERDER VAN WOLVEN" van Vasko POPA, NetBook nummer
28 van Het Prieeltje Online. Te lezen op de site van Het Prieeltje Online
(www.hetprieeltje.net), klikken op NetBook 28.
Over de inhoud en betekenis van een gedicht zei Vasko Popa himself (*):
"Men vraagt je wat jouw gedicht betekent. Waarom vraagt men de
appelboom niet wat zijn vrucht - de appel betekent? Als de appelboom zou
kunnen praten, zou hij antwoorden:"Bijt erin, en jullie zult zien wat hij
betekent!" Hoe wil jeeen betekenis aan je gedicht onttrekken? Hoe wil je je
gedicht uitpersen, of fijnstampen, of uitkoken, om diegenen die erom vragente
trakteren op het gedichtsap of het gedichtpoeder of op het gedicht in
tabletvorm? Je zou - zomaar, voor de grap - een gedicht over je gedicht
kunnen schrijven. Wat een armzalig gedicht zou dat worden! Dat zou net
zoiets worden als wanneer een appelboom uit zijn stam, zijn takken en
bladeren een appel in elkaar zou knutselen. Daar zou menigeen profijt van
hebben! Maar dat bewijst toch dat jij evenmin als de appelboom ertoe
voorbestemd bent iets over je fruit te zeggen! Bewijst dat, tussen twee
haakjes, niet ook dat jij totaal niet op je gedicht lijkt? Wat op elkaar lijkt zijn
alleen jouw gedichten, en jouw naam is dan de ene noemer waaronder ze
gebracht worden. Trouwens, wat betekent een appel? Waarom geeft
niemand je antwoord? Jouw gedicht betekent een geheim dat ergens in
jou ontstaan en gerijpt is, en toen het rijp was, heb je het uitgesproken met de
lettergrepen van jouw taal. Als je had geweten wat dit geheim betekent, zou
je je niet zo veel moeite getroost hebben om ervoor te zorgen dat het geboren
wordt en onder de zon, onder de mensen en onder de wolken komt. En het is
aan de anderen, en niet aan jou, te antwoorden op de vraag of het geheim
ervaren of alleen maar meegemaakt kan worden, of je het kunt veroveren of
er alleen maar voor kunt zwichten, of je het kunt openen of er alleen maar
mee kunt instemmen dat je er een gevangene in wordt. Je kijkt je gedicht
achterna, het is uit je handen weggevlogen, je zwijgt, rust een beetje
uit of denkt in elk geval dat je uitrust, je laat je gedicht los om het zelf
antwoord op zichzelf te laten worden."
Bij de gedichten van Vasko Popa heb je soms de indruk dat je
toverspreuken leest. Als er een betoverende werking van uitgaat, is dat om je
duidelijk te doen zien. De taal is die van definities, van primitieve
wordingsgeschiedenissen. De strengheid is volstrekt opzettelijk. Ondanks de
rijke lyriek vind je hier maar weinig individuele accenten. In plaats daarvan
zijn we getuige van eensoort van eigentijdse "gewijde" inscriptie. De dichter is
verwikkeld in een proces van doordringing, van zoeken naar de waarheid
die ligt achter de vormen en conventies waaraan je bent gewend. De
onvermijdelijkheid en de duidelijke aanwezigheid van zijn gedichten getuigen
ervan dat er voor die waarheid nieuwe vormen geschapen zijn. De gedidhten
zijn geschreven in cyclussen, die een dialectisch slagveld doen ontstaan.
Dedichter weigert de regels van oorlogsvoering die op dat slagveld gelden te
aanvaarden. Iedere cyclus is als de spaak van een wiel die van een steeds
verschillende hoek naar een gemeenschappelijk middelpunt loopt waarin
het gehele concept van de wereld van de dichter ligt. Er is een sterke neiging
naar het epische. Het behelst het drama van het universum waar ieder deeltje
het kosmische bevat of, in de woorden van het hermetisch spreekwoord: "Zo
boven, zo beneden."Popa's poëzie gaat uit van de taal van alledag, van de
mondelinge communicatie - maar vooral laat hij doorschemeren dat hij
vertrouwd is met het surrealisme. De alledaagse omgeving wordt gezien met
het oog dat geschoold is in het buitengewone. En aangezien Popa
geïnspireerd wordt door losse woorden, door zinnen die hij om zich heen
hoort zeggen, is het ook in zijn verzen vaak een in het onewone
getransponeerde wending, een woord, dat tot woordsleutel wordt. De positie
van Popa wordt aangeduid als: populair exorcisme, dus uitdrijving van de
boze geesten uit de mensen, uit de maatschappij, met de middelen van de
taal. Poëzie van in het nauw gedreven vrolijkheid, poëzie tussen de
dingen en het niets.
(Charles Simic en Walter Höllerer
vert. Wouter Danath Tieges)
Om van deze poëzie te genieten surf naar onze centrale site
www.hetprieeltje.net en klik op NetBooks, kiezen voor nummer 28.
(*) Uit: Machine van Woorden, Poetry International Serie, Meulenhoff
Nederland, 1975
terug naar boven
28 van Het Prieeltje Online. Te lezen op de site van Het Prieeltje Online
(www.hetprieeltje.net), klikken op NetBook 28.
Over de inhoud en betekenis van een gedicht zei Vasko Popa himself (*):
"Men vraagt je wat jouw gedicht betekent. Waarom vraagt men de
appelboom niet wat zijn vrucht - de appel betekent? Als de appelboom zou
kunnen praten, zou hij antwoorden:"Bijt erin, en jullie zult zien wat hij
betekent!" Hoe wil jeeen betekenis aan je gedicht onttrekken? Hoe wil je je
gedicht uitpersen, of fijnstampen, of uitkoken, om diegenen die erom vragente
trakteren op het gedichtsap of het gedichtpoeder of op het gedicht in
tabletvorm? Je zou - zomaar, voor de grap - een gedicht over je gedicht
kunnen schrijven. Wat een armzalig gedicht zou dat worden! Dat zou net
zoiets worden als wanneer een appelboom uit zijn stam, zijn takken en
bladeren een appel in elkaar zou knutselen. Daar zou menigeen profijt van
hebben! Maar dat bewijst toch dat jij evenmin als de appelboom ertoe
voorbestemd bent iets over je fruit te zeggen! Bewijst dat, tussen twee
haakjes, niet ook dat jij totaal niet op je gedicht lijkt? Wat op elkaar lijkt zijn
alleen jouw gedichten, en jouw naam is dan de ene noemer waaronder ze
gebracht worden. Trouwens, wat betekent een appel? Waarom geeft
niemand je antwoord? Jouw gedicht betekent een geheim dat ergens in
jou ontstaan en gerijpt is, en toen het rijp was, heb je het uitgesproken met de
lettergrepen van jouw taal. Als je had geweten wat dit geheim betekent, zou
je je niet zo veel moeite getroost hebben om ervoor te zorgen dat het geboren
wordt en onder de zon, onder de mensen en onder de wolken komt. En het is
aan de anderen, en niet aan jou, te antwoorden op de vraag of het geheim
ervaren of alleen maar meegemaakt kan worden, of je het kunt veroveren of
er alleen maar voor kunt zwichten, of je het kunt openen of er alleen maar
mee kunt instemmen dat je er een gevangene in wordt. Je kijkt je gedicht
achterna, het is uit je handen weggevlogen, je zwijgt, rust een beetje
uit of denkt in elk geval dat je uitrust, je laat je gedicht los om het zelf
antwoord op zichzelf te laten worden."
Bij de gedichten van Vasko Popa heb je soms de indruk dat je
toverspreuken leest. Als er een betoverende werking van uitgaat, is dat om je
duidelijk te doen zien. De taal is die van definities, van primitieve
wordingsgeschiedenissen. De strengheid is volstrekt opzettelijk. Ondanks de
rijke lyriek vind je hier maar weinig individuele accenten. In plaats daarvan
zijn we getuige van eensoort van eigentijdse "gewijde" inscriptie. De dichter is
verwikkeld in een proces van doordringing, van zoeken naar de waarheid
die ligt achter de vormen en conventies waaraan je bent gewend. De
onvermijdelijkheid en de duidelijke aanwezigheid van zijn gedichten getuigen
ervan dat er voor die waarheid nieuwe vormen geschapen zijn. De gedidhten
zijn geschreven in cyclussen, die een dialectisch slagveld doen ontstaan.
Dedichter weigert de regels van oorlogsvoering die op dat slagveld gelden te
aanvaarden. Iedere cyclus is als de spaak van een wiel die van een steeds
verschillende hoek naar een gemeenschappelijk middelpunt loopt waarin
het gehele concept van de wereld van de dichter ligt. Er is een sterke neiging
naar het epische. Het behelst het drama van het universum waar ieder deeltje
het kosmische bevat of, in de woorden van het hermetisch spreekwoord: "Zo
boven, zo beneden."Popa's poëzie gaat uit van de taal van alledag, van de
mondelinge communicatie - maar vooral laat hij doorschemeren dat hij
vertrouwd is met het surrealisme. De alledaagse omgeving wordt gezien met
het oog dat geschoold is in het buitengewone. En aangezien Popa
geïnspireerd wordt door losse woorden, door zinnen die hij om zich heen
hoort zeggen, is het ook in zijn verzen vaak een in het onewone
getransponeerde wending, een woord, dat tot woordsleutel wordt. De positie
van Popa wordt aangeduid als: populair exorcisme, dus uitdrijving van de
boze geesten uit de mensen, uit de maatschappij, met de middelen van de
taal. Poëzie van in het nauw gedreven vrolijkheid, poëzie tussen de
dingen en het niets.
(Charles Simic en Walter Höllerer
vert. Wouter Danath Tieges)
Om van deze poëzie te genieten surf naar onze centrale site
www.hetprieeltje.net en klik op NetBooks, kiezen voor nummer 28.
(*) Uit: Machine van Woorden, Poetry International Serie, Meulenhoff
Nederland, 1975
terug naar boven
 | |  | |  | |  | |  | |  |
ONDER DE LEESLAMP
“POEZIE TUSSEN DE DINGEN EN HET
NIETS” door Henri Thijs
“POEZIE TUSSEN DE DINGEN EN HET
NIETS” door Henri Thijs