Copyright © 2002/ 2004: Het Prieeltje Online.  All rights reserved. Webdesign: Henri Thijs. Niets uit deze uitgave mag worden
gekopieerd zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. 't (muzen-)Koeriertje, Het Oog van de Roos en Het Prieeltje Online zijn
trademarks van  Het Prieeltje v.z.w., Demerstraat 32 bus 7, 3290 Diest. (België).  Tel. 013/33.55.16.  Deze site kan best worden bekeken
met en werd speciaal geconcipieerd voor  de standaardschermresolutie van 800 x 600.  
"Watervallen van de Tijd" van Katarina Kostic, Radoslav Vuchkovic, e.
a., NetBook nummer 23 van Het Prieeltje Online. Te lezen op de site van
Het Prieeltje Online (www.hetprieeltje.be), klikken op NetBook 23.

Servië, een deel van het voormalige Joegoslavië van wijlen grootmaarschalk
Tito, kwam in het recente verleden niet zo bijzonder fraai in het nieuws.  De
gebeurtenissen in Bosnië en vooral de dictatoriale atrociteiten van leiders
zoals Milosovic e.a. hebben het land op de kaart van oorlog en verderf
gezet.  De slechte reputatie van zijn heersers en de scharnierpositie van het
land in het Balkanimperium hebben het imago van dit orthodoxe wereldrijk
besmeurd en beklad als nooit voorheen.  Zeer vaak wordt hierbij vergeten
dat het land cultureel en literair een erfgoed met zich meedraagt dat het
historisch ideeëngoed van onze aloude klassieke Europese contreien best kan
doen blozen.  Dat dit erfgoed nog onaangetast is blijkt hieruit dat het zijn
legaat heeft overgedragen aan een schare moderne schrijvers en dichters die
met een sprankelend en fris oeuvre meer dan ooit weten te bekoren.  De
negen dichters die in deze bloemlezing werden samengebracht geven in dat
opzicht meer dan een relevant beeld van het cultureel reilen en zeilen dat zijn
aloude wortels heeft in dit verscheurde en vernederde land. De titel
“Watervallen van deze tijd” kon dan ook niet beter gekozen zijn voor een
regio die in het turbulente bestaan van oorlog en vernietiging allerlei
metamorfosen heeft ondergaan gaande van totale vernietiging tot
verbazingwekkende heropstanding.  Zoals een waterval in de natuur met zijn
brute kracht de loop van een waterloop tracht te vermorzelen en te
verkrachten maar daar wonderbaarlijk genoeg toch niet in slaagt aangezien de
rivier in zijn verder verloop zijn aloude, uitgegraven bedding weet te
hervinden en verder te zetten,  hebben ook de culturele vorsers van dit land
hun klassieke vaste waarden teruggevonden zoals daar zijn: de liefde (Maja
Miljkovic), de droom (Djurdjic), de tijd (Katarina Kostic), de mythe
(Vuchich), de overlevering (Stevanovic), de metaforiek (Ristovich).  
Veerkracht en flexibiliteit kenmerken de volksaard van de inwoners van deze
streken die hun overlevingslesje geleerd hebben in de jarenlange
onderdrukking en verstikkende suppressie.  Dat heeft, hoe paradoxaal dat
ook moge klinken, de poëzie van hun auteurs meer dan goed gedaan.   Er
spreekt immers een vlammende levenslust uit de verzen van dit Slavische volk
gepaard gaande met een bruisende romantiek die schilderachtig en beeldrijk
is en tegelijk verrast door zijn diepgaande boodschap  verscholen in
eenvoudige verzen behorend tot het jargon van de dagelijkse spreektaal.   
Vooral de natuur en de menselijke anatomie dienen hierbij als stichtende
voorbeelden om een cultus te ontwikkelen die vreemd en exotisch aandoet.  
Maar ook lyrisch en voluit muzikaal klinkt en als een libretto van vitaliteit klimt
op de lippen van de taal.  Zlata Kocich zegt het zeer duidelijk waar ze
poneert ”ik wil een keel als een doedelzak en laat mijn tong glijden als een
verschroeiende boeg door de huid”.   Maar de muzikaliteit is zo energetisch
dat ze vuur vat en met verschroeiende vlammen van binnen uit de omgeving te
vuur en te zwaard zet.   De creativiteit van de mens kent dus geen grenzen,
maar is als het vuur een alles verslindende isotoop.  Daarom moet het individu
zich tegen zichzelf beschermen en een “harnas van licht dragen”(dixit
Rastegorac).  Zo alleen kan hij zich begeven onder de  “watervallen van de
tijd” en de strijd met het bestaan aanvatten en “de windvlagen dragen” i.p.v.
te ondergaan en zich aldus staande houden.   Want watervallen zegt men zijn
een thuis, een gelukkig habitat waar het goed is te vertoeven en de liefde kan
worden ontdekt (Maja Miljkovic).   Onder de watervallen kan men ook
luisteren naar de aloude verhalen en overleveringen en lessen trekken uit het
wreedaardig verleden dat soms beukt en stormt en raast door de
geschiedenis van het volk.   Luisteren naar de “balladen van het zijn” kan ook
heilzame effecten hebben op de universele walging en vernietiging die het
bestaan soms kunnen kenmerken en een wending geven die anti-humaan is en
de mens uitroeit.  “Luister naar mij O onverschrokken eeuwen” dicht
Stevanovic in dat opzicht “Jullie verspillen je tijd met te wachten op mensen.  
…De mensen zijn dood en zullen niet meer ontwaken!”  Daarom is het
aangewezen te vertrouwen op de aloude droomtechniek zoals Djurdjic
voorstelt en “zijn huis van dromen te bouwen” en zijn tuin te koesteren met de
mooie waterlelies “wier geeuw zovele oude wonden van pracht verbergt”.  
Want met het “waakzaam oog van dromen en pijn” kijkt men neer op zijn
ziel.  Om te kunnen overleven in het geweld van de alledaagse realiteit is het
noodzakelijk “de zeppelins van de verbeelding op te tuigen en los te laten” en
moeten wij zoals Katarina Kostic het beeldend voorstelt “uit het verleden
stappen naar nog niet in kaart gebrachte sporen die wachten op een reis”.  
Een toekomstvisie die klinkt als een must en die in de verzen de vorm
aanneemt van een (antiek) blijspel.  Want bij dit alles bepaalt Ristovich de
onafwendbare taak van de dichter als een spoorzoeker van eerste orde die er
in de eerste plaats moet voor zorgen dat het volk zijn weg vindt in het
labyrint, zoniet moet hij maar “sporen dromen voor het volk”. Want ten allen
prijze moet worden vermeden dat men  “blijft schuilen in de bagage van een
verworpen verleden” en “een nummer wordt in de anonimiteit”.  

terug naar boven
ONDER DE LEESLAMP

“STAPPEN UIT DE BAGAGE VAN HET
VERLEDEN”
door Henri Thijs