Copyright © 2002/ 2004: Het Prieeltje Online. All rights reserved. Webdesign: Henri Thijs. Niets uit deze uitgave mag worden
gekopieerd zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. 't (muzen-)Koeriertje, Het Oog van de Roos en Het Prieeltje Online zijn
trademarks van Het Prieeltje v.z.w., Demerstraat 32 bus 7, 3290 Diest. (België). Tel. 013/33.55.16. Deze site kan best worden bekeken
met en werd speciaal geconcipieerd voor de standaardschermresolutie van 800 x 600.
gekopieerd zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever. 't (muzen-)Koeriertje, Het Oog van de Roos en Het Prieeltje Online zijn
trademarks van Het Prieeltje v.z.w., Demerstraat 32 bus 7, 3290 Diest. (België). Tel. 013/33.55.16. Deze site kan best worden bekeken
met en werd speciaal geconcipieerd voor de standaardschermresolutie van 800 x 600.
 | |  | |  | |  | |  | |  |
| CRAIG RAINE keuze en vertaling Henri Thijs |
« ik leg de orde met chaos aan banden » door Henri Thijs
Dichter en criticus Craig Raine geboren op 3 december 1944 in Bishop Auckland
(Engeland) was niet alleen leraar Engels aan het Exeter College, het Lincoln College
(1974-75) en aan het Christ Churchcollege in Oxford (1976-1979), maar ook een
bekwaam uitgever van New Review (1977-78), Quarto (1979-80) en poëzieuitgever
bij de New Statesman (1981). Zijn besprekingen en artikelen die verband houden met
zijn literaire activiteiten uit deze periode werden gebundeld in Haydn and the Valve
Trumpet (1990). Hij werd ook poëzieuitgever bij de Londense Faber and Faber in
1981 en hoogleraar aan het New College, Oxford in 1991. Eerst bekroond met de
Cholmondely Award in 1983 werd hij ook uitgeroepen tot de Sunday Times Schrijver
van het Jaar in 1998. Hij is oprichter en uitgever van de literaire periodiek Areté.
Zijn poëzieoeuvre omvat het alomgeprezen The Onion, Memory (1978), A Martian
Sends a Postcard Home (1979), A free Translation (1981), Rich (1984), History: The
Home Movie (1994), een episch gedicht dat de geschiedenis van zijn eigen familie en
die van zijn echtgenote evoceert. Zijn libretto The Electrification of the Soviet Union
(1986) was gebaseerd op De Laatste Zomer, een novelle van Boris Pasternak. Zijn
Collected Poems 1978-1999 verscheen in 1999.
Een nieuw lang gedicht A la recherche du temps perdu, een elegie aan een vroegere
geliefde, en een verzameling van recensies en essays getiteld In Defence of T.S. Eliot,
werden beide gepubliceerd in het jaar 2000. Craig Raine woont in Oxford.
De dichter verscheen op het literair toneel als een volwaardig poëet, criticus en literair
activist in 1978. Hij werd lange tijd vergeleken met Pound voor zijn rol als gangmaker
van de dichters van zijn generatie. Zelf verkoos hij te worden vergeleken met Eliot,
wiens job hij tien jaren lang uitoefende bij Faber and Faber en wiens spitsvondige
kritische geest hij bewust probeerde te evenaren.
De stijl van Raine is essentieel geaxeerd op zijn zin voor vergelijking en liefde voor het
visueel detail. Hij had een schildersoog en heeft ook veel geschreven over kunst in het
magazine Modern Painters. Zijn stijl werd martiaans genoemd na de publicatie van het
beroemde gedicht (hieronder vertaald) A Martian Send a Postcard Home uit de
gelijknamige bundel in 1979. Maar men vergat dat deze stijl er reeds was in zijn eerste
werk The Onion, Memory gepubliceerd het jaar tevoren in 1978. Deze zgn.
martiaanse stijl werd verder nog teruggevonden in zijn portretgedichten zoals The ice
Cream Man, The Gardener, en The Grocer maar een gedicht als Insurance, Real
Estate & Powders Pharmaceutical laat ook een novelist zien die erg goed bedreven is
in het opbouwen van scènes. In de persoonlijke gedichten van dit werk laat hij
effectief de metaphysische opvattingen en de menselijke emoties fuseren.
“ ik merkte met een schok
dat het jaar oud was
En dat het licht werd gekneusd tegen vier uur.”
A Martian Sends a Postvard Home werd gepubliceerd kort na zijn debuut The Onion,
Memory in 1979. De martiale techniek is hier in volle bloei en leent zich perfect voor
een beschrijving van de natuur zoals in het gedicht A hot Summer’s day:
“ Wij inhaleren het gras
en luisteren met onze ogen
naar de lange, langzame raggae van de zomer”
Rich gepubliceerd in 1984 is een overgangsboek. De bundel bevat een autobiografisch
stuk dat bedoeld is te doen voor Raine wat 91 Revere Street deed voor Robert
Lowell.
Later eigent zich de schrijver, die tot hiertoe een extreme minimalist was, een ruimer
decor toe. History: The Home Movie (1994) is een novelle van 300 bladzijden
geschreven in versvorm die het verhaal van zijn familie en de Pasternaks uit de doeken
doet in verschillende episodes die de geschiedenis van de twintigste eeuw schijnen te
illustreren.
Dit magnum opus wordt in 1996 gevolgd door een kortere bundel: Clay: Whereabouts
Unknown, een elegisch gedicht dat handelt over Friends…those difficult, lost
masterpieces. Een langere elegie is de in boekvorm uitgegeven A la recherche du
temps Perdu in 2000, waarin een liefdesgeschiedenis wordt weergegeven. Critici zijn
niet zeker of Craig als dichter en minimalist ooit erin geslaagd is te breken uit die
minimale traditie in zijn werk. Zijn poëzie wordt soms wel eens vergeleken met een
snoer van schitterende kralen. Zeker is dat in zijn beste gedichten deze kralen
schitteren als geen andere.
Zelf zegt hij over zijn dichtkunst pertinent het volgende:
"Wat de dichter doet is eigenlijk even gewoon en mysterieus als het verteerproces in
het menselijk lichaam. Ik stel vragen. Ik breek het leven af. Ik leg de orde aan
banden met de chaos. Bij voorbeeld, wij denken dat we weten hoe het voedsel wordt
opgenomen, verteerd en verdeeld over energie en excrement. De zuivere theorie is
echter een zaak; de controle over het proces is een andere; het bewustzijn over het
proces nog een andere. Zijn we ons bewust van het proteïne in de maag dat wordt
geactiveerd door pepsin, de daarvoor geschikte enzyme? Het verteren, het denken en
het ademen zijn allemaal functies die wij uitvoeren zonder te weten hoe we dat doen.
Het lichaam is een donker continent. De geest eveneens. Daarom kan ik heel weinig
zeggen over hetgeen ik doe. Ik aanvaard niets als wet. Ik verfoei elke pretentie te
weten hoe de dingen werken, of zij nu een handeling van het speeksel zijn of van de
sexuele liefde vanaf de adolescentie tot aan de hoge ouderdom".
Van deze verwerper van de orde koos en vertaalde Henri Thijs twee gedichten uit de
gekende en eerder geciteerde Penguin Book of Contemporary British Poetry, edited
by Blake Morrison and Andrew Motion, London 1988.
TWEE GEDICHTEN VAN CRAIG RAINE
EEN MARSBEWONER ZENDT EEN BRIEFKAART NAAR HUIS
Cactons zijn mechanische vogels met vele vleugels
en worden soms verzameld om hun herkenningstekens –
zij doen de ogen smelten
of het lichaam gieren zonder pijn.
Ik zag er nooit een vliegen, maar
soms strijken zij neer op de hand.
Mist is als de lucht vluchtmoe is
en zijn zachte machine op de grond houdt:
dan is de wereld dof en boekachtig
zoals gravures onder vloeipapier.
Regen is wanneer de aarde televisie is.
Hij heeft de eigenschap kleuren donkerder
te maken.
Model T is een kamer met een slot van
binnen –
een sleutel wordt omgedraaid om de wereld
vrij te maken voor beweging, zo snel dat
er een film te zien is van wat men gemist heeft.
Maar tijd wordt aan de pols gebonden
of in een doos bewaard, tikkend van ongeduld.
In de huizen slaapt een behekst apparaat
dat snurkt als je het oppakt.
Als het spook huilt, brengen ze het
aan hun lippen en soezen het in slaap
met geluiden. En dan weer maken ze
het met opzet wakker door het te kriebelen
met een vinger.
Alleen de jongeren hebben de toelating
om openlijk te lijden. Volwassenen gaan
naar een boetekamer met water en niets
om te eten. Zij sluiten de deur af en
ondergaan de geluiden
alleen. Niemand wordt daarvan vrijgesteld
en ieders pijn heeft een andere geur.
’s Nachts als de kleuren sterven,
verbergen zij zich in paren
en lezen over zichzelf –
in kleur met hun ogen gesloten.
VLIEGEN NAAR BELFAST, 1977
Toen de motoren op het
kookpunt begonnen te fluiten,
werd het lachen mogelijk,
en het zich verbazen ook
over hoe de wolken eruitzagen
- geschepte sneeuw, Appelcharlotte,
Roompudding… ik genoot
van de Ierse Zee, en van de
schepen die fouten waren
in een donkere lap linnen.
En daarna Belfast onder ons, een radio
met afgerukte achterkant, temidden
van de agrarische abstractie
van de velden. Ingewikkeld,
net en ordelijk. De vensters
glommen als druppels soldeer –
alles was bedraad.
Ik dacht aan huwelijkscadeau’s,
wit theegerief
op een dressoir geschikt,
toen wij de wolken indoken
en nergens meer waren –
een bruid onder een sluier, lachend
om de opwinding van het gebeuren,
slechts halfbang voor een leeg huis
met zijn gordijnen overkokend
uit het slaapkamerraam.
(terug naar boven)
Dichter en criticus Craig Raine geboren op 3 december 1944 in Bishop Auckland
(Engeland) was niet alleen leraar Engels aan het Exeter College, het Lincoln College
(1974-75) en aan het Christ Churchcollege in Oxford (1976-1979), maar ook een
bekwaam uitgever van New Review (1977-78), Quarto (1979-80) en poëzieuitgever
bij de New Statesman (1981). Zijn besprekingen en artikelen die verband houden met
zijn literaire activiteiten uit deze periode werden gebundeld in Haydn and the Valve
Trumpet (1990). Hij werd ook poëzieuitgever bij de Londense Faber and Faber in
1981 en hoogleraar aan het New College, Oxford in 1991. Eerst bekroond met de
Cholmondely Award in 1983 werd hij ook uitgeroepen tot de Sunday Times Schrijver
van het Jaar in 1998. Hij is oprichter en uitgever van de literaire periodiek Areté.
Zijn poëzieoeuvre omvat het alomgeprezen The Onion, Memory (1978), A Martian
Sends a Postcard Home (1979), A free Translation (1981), Rich (1984), History: The
Home Movie (1994), een episch gedicht dat de geschiedenis van zijn eigen familie en
die van zijn echtgenote evoceert. Zijn libretto The Electrification of the Soviet Union
(1986) was gebaseerd op De Laatste Zomer, een novelle van Boris Pasternak. Zijn
Collected Poems 1978-1999 verscheen in 1999.
Een nieuw lang gedicht A la recherche du temps perdu, een elegie aan een vroegere
geliefde, en een verzameling van recensies en essays getiteld In Defence of T.S. Eliot,
werden beide gepubliceerd in het jaar 2000. Craig Raine woont in Oxford.
De dichter verscheen op het literair toneel als een volwaardig poëet, criticus en literair
activist in 1978. Hij werd lange tijd vergeleken met Pound voor zijn rol als gangmaker
van de dichters van zijn generatie. Zelf verkoos hij te worden vergeleken met Eliot,
wiens job hij tien jaren lang uitoefende bij Faber and Faber en wiens spitsvondige
kritische geest hij bewust probeerde te evenaren.
De stijl van Raine is essentieel geaxeerd op zijn zin voor vergelijking en liefde voor het
visueel detail. Hij had een schildersoog en heeft ook veel geschreven over kunst in het
magazine Modern Painters. Zijn stijl werd martiaans genoemd na de publicatie van het
beroemde gedicht (hieronder vertaald) A Martian Send a Postcard Home uit de
gelijknamige bundel in 1979. Maar men vergat dat deze stijl er reeds was in zijn eerste
werk The Onion, Memory gepubliceerd het jaar tevoren in 1978. Deze zgn.
martiaanse stijl werd verder nog teruggevonden in zijn portretgedichten zoals The ice
Cream Man, The Gardener, en The Grocer maar een gedicht als Insurance, Real
Estate & Powders Pharmaceutical laat ook een novelist zien die erg goed bedreven is
in het opbouwen van scènes. In de persoonlijke gedichten van dit werk laat hij
effectief de metaphysische opvattingen en de menselijke emoties fuseren.
“ ik merkte met een schok
dat het jaar oud was
En dat het licht werd gekneusd tegen vier uur.”
A Martian Sends a Postvard Home werd gepubliceerd kort na zijn debuut The Onion,
Memory in 1979. De martiale techniek is hier in volle bloei en leent zich perfect voor
een beschrijving van de natuur zoals in het gedicht A hot Summer’s day:
“ Wij inhaleren het gras
en luisteren met onze ogen
naar de lange, langzame raggae van de zomer”
Rich gepubliceerd in 1984 is een overgangsboek. De bundel bevat een autobiografisch
stuk dat bedoeld is te doen voor Raine wat 91 Revere Street deed voor Robert
Lowell.
Later eigent zich de schrijver, die tot hiertoe een extreme minimalist was, een ruimer
decor toe. History: The Home Movie (1994) is een novelle van 300 bladzijden
geschreven in versvorm die het verhaal van zijn familie en de Pasternaks uit de doeken
doet in verschillende episodes die de geschiedenis van de twintigste eeuw schijnen te
illustreren.
Dit magnum opus wordt in 1996 gevolgd door een kortere bundel: Clay: Whereabouts
Unknown, een elegisch gedicht dat handelt over Friends…those difficult, lost
masterpieces. Een langere elegie is de in boekvorm uitgegeven A la recherche du
temps Perdu in 2000, waarin een liefdesgeschiedenis wordt weergegeven. Critici zijn
niet zeker of Craig als dichter en minimalist ooit erin geslaagd is te breken uit die
minimale traditie in zijn werk. Zijn poëzie wordt soms wel eens vergeleken met een
snoer van schitterende kralen. Zeker is dat in zijn beste gedichten deze kralen
schitteren als geen andere.
Zelf zegt hij over zijn dichtkunst pertinent het volgende:
"Wat de dichter doet is eigenlijk even gewoon en mysterieus als het verteerproces in
het menselijk lichaam. Ik stel vragen. Ik breek het leven af. Ik leg de orde aan
banden met de chaos. Bij voorbeeld, wij denken dat we weten hoe het voedsel wordt
opgenomen, verteerd en verdeeld over energie en excrement. De zuivere theorie is
echter een zaak; de controle over het proces is een andere; het bewustzijn over het
proces nog een andere. Zijn we ons bewust van het proteïne in de maag dat wordt
geactiveerd door pepsin, de daarvoor geschikte enzyme? Het verteren, het denken en
het ademen zijn allemaal functies die wij uitvoeren zonder te weten hoe we dat doen.
Het lichaam is een donker continent. De geest eveneens. Daarom kan ik heel weinig
zeggen over hetgeen ik doe. Ik aanvaard niets als wet. Ik verfoei elke pretentie te
weten hoe de dingen werken, of zij nu een handeling van het speeksel zijn of van de
sexuele liefde vanaf de adolescentie tot aan de hoge ouderdom".
Van deze verwerper van de orde koos en vertaalde Henri Thijs twee gedichten uit de
gekende en eerder geciteerde Penguin Book of Contemporary British Poetry, edited
by Blake Morrison and Andrew Motion, London 1988.
TWEE GEDICHTEN VAN CRAIG RAINE
EEN MARSBEWONER ZENDT EEN BRIEFKAART NAAR HUIS
Cactons zijn mechanische vogels met vele vleugels
en worden soms verzameld om hun herkenningstekens –
zij doen de ogen smelten
of het lichaam gieren zonder pijn.
Ik zag er nooit een vliegen, maar
soms strijken zij neer op de hand.
Mist is als de lucht vluchtmoe is
en zijn zachte machine op de grond houdt:
dan is de wereld dof en boekachtig
zoals gravures onder vloeipapier.
Regen is wanneer de aarde televisie is.
Hij heeft de eigenschap kleuren donkerder
te maken.
Model T is een kamer met een slot van
binnen –
een sleutel wordt omgedraaid om de wereld
vrij te maken voor beweging, zo snel dat
er een film te zien is van wat men gemist heeft.
Maar tijd wordt aan de pols gebonden
of in een doos bewaard, tikkend van ongeduld.
In de huizen slaapt een behekst apparaat
dat snurkt als je het oppakt.
Als het spook huilt, brengen ze het
aan hun lippen en soezen het in slaap
met geluiden. En dan weer maken ze
het met opzet wakker door het te kriebelen
met een vinger.
Alleen de jongeren hebben de toelating
om openlijk te lijden. Volwassenen gaan
naar een boetekamer met water en niets
om te eten. Zij sluiten de deur af en
ondergaan de geluiden
alleen. Niemand wordt daarvan vrijgesteld
en ieders pijn heeft een andere geur.
’s Nachts als de kleuren sterven,
verbergen zij zich in paren
en lezen over zichzelf –
in kleur met hun ogen gesloten.
VLIEGEN NAAR BELFAST, 1977
Toen de motoren op het
kookpunt begonnen te fluiten,
werd het lachen mogelijk,
en het zich verbazen ook
over hoe de wolken eruitzagen
- geschepte sneeuw, Appelcharlotte,
Roompudding… ik genoot
van de Ierse Zee, en van de
schepen die fouten waren
in een donkere lap linnen.
En daarna Belfast onder ons, een radio
met afgerukte achterkant, temidden
van de agrarische abstractie
van de velden. Ingewikkeld,
net en ordelijk. De vensters
glommen als druppels soldeer –
alles was bedraad.
Ik dacht aan huwelijkscadeau’s,
wit theegerief
op een dressoir geschikt,
toen wij de wolken indoken
en nergens meer waren –
een bruid onder een sluier, lachend
om de opwinding van het gebeuren,
slechts halfbang voor een leeg huis
met zijn gordijnen overkokend
uit het slaapkamerraam.
(terug naar boven)
